Władcy i przywódcy Polski

Wszyscy władcy i przywódcy państwa polskiego od 960 roku do dziś — książęta, królowie, prezydenci, premierzy i pierwsi sekretarze, władcy dzielnic w czasie rozbicia, a w latach bez państwa ci, którzy rządzili ziemiami polskimi. Okresy bez władcy są wymienione jako bezkrólewia.

Chrzest Polski 960–1024

960–992 Mieszko I — książę Polan monarcha
992–1025 Bolesław I Chrobry — książę, od 1025 pierwszy król Polski monarcha

Monarchia wczesnopiastowska 1025–1137

1025–1031 Mieszko II Lambert — król Polski monarcha
W 1031 roku wygnany z kraju; brat Bezprym odesłał insygnia koronacyjne cesarzowi.
1031–1032 Bezprym — książę, przejął władzę siłą monarcha
1032–1034 Mieszko II Lambert — książę Polski, już bez korony monarcha
W 1033 roku w Merseburgu uznał zwierzchnictwo cesarza i musiał na krótko podzielić kraj z krewnymi; tytułu królewskiego już nie odzyskał.
1034–1037 Kazimierz I Odnowiciel — książę Polski, wkrótce wygnany monarcha
Objął władzę po śmierci ojca w 1034 roku, w państwie pogrążonym w kryzysie; po kilku latach musiał uciekać na Węgry, a potem do Niemiec.
1037–1039 Bezkrólewie — kryzys państwa, reakcja pogańska monarcha
Państwo rozpada się; Mazowsze przejmuje Masław, a Gniezno i Poznań zostają złupione przez Czechów w 1038 roku.
1039–1058 Kazimierz I Odnowiciel — książę Polski, odbudował państwo monarcha
1058–1079 Bolesław II Szczodry — książę, od 1076 król Polski monarcha
1079–1102 Władysław I Herman — książę Polski monarcha
1080–1100 Sieciech — palatyn Władysława Hermana, faktycznie rządził księstwem faktyczny przywódca
Bił własną monetę. Synowie Hermana, Zbigniew i Bolesław, pokonali go pod Żarnowcem w 1099 roku; na przełomie 1100 i 1101 roku opuścił kraj.
1102–1107 Zbigniew — książę, współrządca monarcha
1102–1138 Bolesław III Krzywousty — książę Polski monarcha

Rozbicie dzielnicowe 1138–1319

1138–1146 Władysław II Wygnaniec — książę zwierzchni (senior), wygnany przez braci książę zwierzchni
1138–1177 Mieszko III Stary — książę wielkopolski władca dzielnicy
Stracił dzielnicę razem z Krakowem w buncie 1177 roku.
1138–1146 Władysław II Wygnaniec — książę śląski władca dzielnicy
Wygnany w 1146 roku, zmarł na wygnaniu w 1159.
1138–1144 Salomea z Bergu — wdowa po Krzywoustym, z Łęczycą jako oprawą wdowią władca dzielnicy
1138–1173 Bolesław IV Kędzierzawy — książę mazowiecki i kujawski władca dzielnicy
1146–1173 Bolesław IV Kędzierzawy — książę zwierzchni (senior) książę zwierzchni
1146–1163 Bolesław IV Kędzierzawy — władca Śląska jako senior, pod nieobecność synów Wygnańca władca dzielnicy
1146–1166 Henryk Sandomierski — książę sandomierski władca dzielnicy
Zginął w wyprawie na Prusów w 1166 roku.
1163–1201 Bolesław I Wysoki — książę śląski (wrocławski) władca dzielnicy
Wrócił z wygnania w 1163 roku; do 1172 rządził wspólnie z bratem Mieszkiem.
1166–1173 Bolesław IV Kędzierzawy — władca ziemi sandomierskiej władca dzielnicy
1172–1211 Mieszko IV Plątonogi — książę raciborski, od 1202 opolsko-raciborski władca dzielnicy
1173–1177 Mieszko III Stary — książę zwierzchni (senior), usunięty z Krakowa książę zwierzchni
1173–1201 Jarosław opolski — książę opolski, od 1198 także biskup wrocławski władca dzielnicy
1173–1194 Kazimierz II Sprawiedliwy — książę sandomierski władca dzielnicy
Wcześniej, od 1166 roku, książę wiślicki.
1173–1186 Leszek Bolesławowic — książę mazowiecki władca dzielnicy
Małoletni i chorowity; w jego imieniu rządził możny Żyron, pod opieką Kazimierza Sprawiedliwego, któremu zapisał dzielnicę.
1177–1194 Kazimierz II Sprawiedliwy — książę zwierzchni, wbrew zasadzie senioratu książę zwierzchni
Objął Kraków po buncie możnych przeciw Mieszkowi Staremu; zjazd łęczycki w 1180 roku zapewnił tron krakowski jego potomkom, łamiąc zasadę senioratu.
1177–1181 Kazimierz II Sprawiedliwy — władca Gniezna i Kalisza władca dzielnicy
1177–1194 Odon — książę poznański, od 1182 ziemi na południe od Obry władca dzielnicy
Syn Mieszka Starego, który w 1181 roku odzyskał Gniezno i Kalisz, a w 1182 odebrał mu Poznań.
1178–1205 Sambor I — namiestnik gdański, pod zwierzchnictwem polskim władca dzielnicy
Zmarł przed 1205 rokiem, według nekrologu oliwskiego w 1207.
1181–1202 Mieszko III Stary — książę wielkopolski, ponownie władca dzielnicy
1186–1194 Kazimierz II Sprawiedliwy — książę mazowiecki władca dzielnicy
1191 Mieszko III Stary — książę zwierzchni, krótki powrót do Krakowa książę zwierzchni
1194–1198 Leszek Biały — książę zwierzchni, za małoletniości pod regencją matki książę zwierzchni
1194–1229 Władysław III Laskonogi — książę wielkopolski — do 1202 tylko ziemi na południe od Obry władca dzielnicy
Od 1223 roku walczył o dzielnicę z bratankiem Władysławem Odonicem, który ostatecznie go z niej wyparł; zmarł na wygnaniu w 1231 roku.
1194–1205 Leszek Biały — książę sandomierski władca dzielnicy
1194–1195 Bolesław Mieszkowic — książę kujawski władca dzielnicy
Syn Mieszka Starego; zginął w bitwie nad Mozgawą w 1195 roku. Część historyków datuje jego rządy od 1186.
1194–1200 Leszek Biały — książę mazowiecki, wspólnie z bratem Konradem władca dzielnicy
1194–1247 Konrad I mazowiecki — książę mazowiecki i kujawski, od 1233 czerski; od 1231 także łęczycki i sieradzki władca dzielnicy
Do około 1200 roku pod regencją matki, Heleny znojemskiej. W 1226 roku sprowadził zakon krzyżacki do walki z Prusami.
1195–1198 Mieszko III Stary — książę kujawski władca dzielnicy
W 1198 roku oddał Kujawy synom Kazimierza Sprawiedliwego.
1198–1202 Mieszko III Stary — książę zwierzchni, ponownie i do śmierci książę zwierzchni
Po 1177 roku odzyskiwał Kraków jeszcze trzykrotnie: na krótko w 1191, w 1198 i — po krótkim wygnaniu na rzecz Leszka Białego — w 1199, tym razem do śmierci w 1202 roku. Część historyków uważa, że przez lata 1200–1201 Krakowem rządził jednak Leszek.
1201–1238 Henryk I Brodaty — książę śląski władca dzielnicy
1202–1206 Władysław III Laskonogi — ostatni senior książę zwierzchni
Objął Kraków po śmierci Mieszka Starego w 1202 roku; część historyków sądzi, że możni odprawili go już jesienią tego roku, według innych utrzymał się do 1206. Tron objął po nim Leszek Biały i odtąd nie przechodził już według starszeństwa: seniorat przestał istnieć.
1205–1220 Mściwoj I — namiestnik gdański, pod zwierzchnictwem polskim władca dzielnicy
1206–1227 Leszek Biały — książę krakowski i sandomierski książę krakowski
W latach 1210–1211 Kraków zajął Mieszko Plątonogi. Leszek zginął zamordowany w Gąsawie w 1227 roku.
1207–1217 Władysław Odonic — książę kaliski z nadania Henryka Brodatego władca dzielnicy
1210–1211 Mieszko IV Plątonogi — książę krakowski, wyparł Leszka Białego książę krakowski
1211–1230 Kazimierz I opolski — książę opolsko-raciborski władca dzielnicy
1220–1266 Świętopełk II Wielki — namiestnik, od 1227 niezależny książę gdański władca dzielnicy
Zerwał zależność od Polski po zamachu w Gąsawie w 1227 roku, w którym zginął Leszek Biały; uchodzi za jednego z jego organizatorów.
1223–1228 Władysław Odonic — książę na Ujściu, od 1225 i Nakle, w walce z Laskonogim władca dzielnicy
1227–1230 Bolesław V Wstydliwy — książę sandomierski, małoletni władca dzielnicy
1228–1229 Władysław III Laskonogi — książę krakowski książę krakowski
1229–1232 Konrad I mazowiecki — książę krakowski książę krakowski
1229–1239 Władysław Odonic — książę wielkopolski władca dzielnicy
W 1234 roku utracił ziemie za Wartą, z Kaliszem, na rzecz Henryka Brodatego.
1230–1246 Mieszko II Otyły — książę opolsko-raciborski władca dzielnicy
1230–1232 Bolesław I mazowiecki — książę sandomierski z nadania ojca, Konrada mazowieckiego władca dzielnicy
1232–1238 Henryk I Brodaty — książę krakowski — tzw. monarchia Henryków śląskich książę krakowski
1232–1242 Bolesław V Wstydliwy — książę sandomierski władca dzielnicy
1233–1267 Kazimierz I kujawski — książę kujawski, od 1247 także łęczycki, do 1261 i sieradzki władca dzielnicy
1233–1248 Bolesław I mazowiecki — książę płocki (Mazowsze północne) władca dzielnicy
1233–1271 Sambor II — książę lubiszewski i tczewski władca dzielnicy
Początek rządów sporny (między 1225 a 1233).
1233–1262 Racibor — książę białogardzki władca dzielnicy
1234–1238 Henryk I Brodaty — władca południowej Wielkopolski władca dzielnicy
1238–1241 Henryk II Pobożny — książę krakowski, poległ pod Legnicą książę krakowski
1238–1241 Henryk II Pobożny — władca południowej, od 1239 większości Wielkopolski władca dzielnicy
1238–1241 Henryk II Pobożny — książę śląski władca dzielnicy
1239–1257 Przemysł I — książę wielkopolski, od 1247 poznański władca dzielnicy
Po śmierci ojca w 1239 roku władał tylko północno-wschodnim skrajem dzielnicy, z Nakłem i Ujściem; od 1241 roku do 1247 rządził wspólnie z bratem Bolesławem.
1241 Bolesław II Rogatka — książę krakowski przez kilka tygodni po Legnicy książę krakowski
1241–1243 Konrad I mazowiecki — książę krakowski, drugi raz książę krakowski
1241–1279 Bolesław Pobożny — książę kaliski, w latach 1257–1273 całej Wielkopolski władca dzielnicy
Jego statut kaliski z 1264 roku dał Żydom ochronę prawną, na której opierały się przywileje wydawane im jeszcze przez wieki.
1241–1278 Bolesław II Rogatka — książę wrocławski, od 1248 legnicki władca dzielnicy
Od podziału z 1248 roku Śląsk rozpadał się na coraz mniejsze księstwa: Legnicę, od 1251 Głogów, potem Jawor, Świdnicę, Ścinawę i Oleśnicę.
1243–1279 Bolesław V Wstydliwy — książę krakowski i sandomierski książę krakowski
1246–1281 Władysław opolski — książę opolsko-raciborski władca dzielnicy
1247–1262 Siemowit I — książę czerski, od 1248 całego Mazowsza władca dzielnicy
Zabity przez Litwinów w Jazdowie w 1262 roku.
1248–1266 Henryk III Biały — książę wrocławski władca dzielnicy
1261–1288 Leszek Czarny — książę sieradzki, od 1267 i łęczycki; w latach 1273–1278 także inowrocławski władca dzielnicy
1262–1294 Konrad II czerski — książę mazowiecki, od 1275 czerski władca dzielnicy
W latach 1262–1264 w niewoli litewskiej; rządy sprawowała regencja matki, Perejesławy, i Bolesława Pobożnego.
1262–1313 Bolesław II mazowiecki — książę mazowiecki, od 1275 płocki; w latach 1294–1310 całego Mazowsza władca dzielnicy
1266–1290 Henryk IV Prawy — książę wrocławski władca dzielnicy
Do 1270 roku pod opieką stryja Władysława, arcybiskupa salzburskiego, potem do 1273 roku Przemysła Ottokara II czeskiego.
1266–1270 Warcisław II — książę gdański władca dzielnicy
1266–1294 Mściwoj II — książę świecki, od 1270 gdański władca dzielnicy
Układem w Kępnie z 1282 roku uczynił swoim następcą Przemysła II.
1267–1287 Ziemomysł inowrocławski — książę inowrocławski władca dzielnicy
W latach 1271–1278 usunięty przez własnych poddanych; Inowrocławiem władali wtedy Bolesław Pobożny, a po nim Leszek Czarny.
1267–1300 Władysław I Łokietek — książę brzeski (kujawski) władca dzielnicy
Do 1275 roku pod regencją matki, Eufrozyny opolskiej, a do 1288 wspólnie z braćmi Kazimierzem i Siemowitem.
1273–1296 Przemysł II — książę poznański, od 1279 całej Wielkopolski władca dzielnicy
1279–1288 Leszek Czarny — książę krakowski i sandomierski książę krakowski
1281–1313 Bolko I opolski — książę opolski władca dzielnicy
Po śmierci ojca Górny Śląsk podzielił się na księstwa opolskie, raciborskie, cieszyńskie i bytomskie.
1287–1312 Siemowit dobrzyński — książę dobrzyński władca dzielnicy
Zmarł między 1306 a 1312 rokiem.
1287–1314 synowie Ziemomysła — Leszek, Przemysł i Kazimierz — wspólnie książęta inowrocławscy władca dzielnicy
Do 1294 roku pod regencją matki, Salomei; od 1300 lennicy Wacława II.
1288–1289 Bolesław II mazowiecki — książę krakowski, krótko po śmierci Leszka Czarnego książę krakowski
1288–1290 Henryk IV Prawy — książę krakowski książę krakowski
1288–1289 Bolesław II mazowiecki — książę sandomierski władca dzielnicy
1288–1294 Kazimierz II łęczycki — książę łęczycki władca dzielnicy
Brat Łokietka; zginął w bitwie z Litwinami pod Trojanowem w 1294 roku.
1288–1300 Władysław I Łokietek — książę sieradzki, od 1294 i łęczycki władca dzielnicy
1289 Władysław I Łokietek — tytułował się księciem krakowskim; zajął miasto bez Wawelu i wkrótce musiał z niego uchodzić książę krakowski
1289 Konrad II czerski — książę sandomierski władca dzielnicy
1289–1292 Władysław I Łokietek — książę sandomierski władca dzielnicy
W 1292 roku Wacław II zajął Sandomierz i zmusił go do hołdu.
1290–1291 Przemysł II — książę krakowski z testamentu Henryka Prawego książę krakowski
1290–1296 Henryk V Brzuchaty — książę legnicki i wrocławski władca dzielnicy
1291–1299 Wacław II — król Czech, książę krakowski, od 1292 i sandomierski; od 1299 także wielkopolski książę krakowski
1294–1296 Przemysł II — książę pomorski władca dzielnicy
1295–1296 Przemysł II — król Polski monarcha
Pierwsza koronacja od 1076 roku, w Gnieźnie. Zamordowany w Rogoźnie siedem miesięcy później.
1296–1300 Władysław I Łokietek — książę wielkopolski i pomorski władca dzielnicy
Objął dzielnicę po zabójstwie Przemysła II; wyparty przez Wacława II, w 1300 roku uszedł z kraju i wrócił w 1304.
1296–1309 Henryk III głogowski — książę głogowski; od 1296 ziemi na południe od Obry, od 1306 większości Wielkopolski władca dzielnicy
Tytułował się dziedzicem Królestwa Polskiego.
1296–1311 Bolesław III Rozrzutny — książę wrocławski, z braćmi władca dzielnicy
Małoletni; w latach 1302–1305 regentem był Wacław II.
1300–1305 Wacław II — król Czech i Polski monarcha
Koronowany w Gnieźnie w 1300 roku; rządził przez starostów, sam pozostając w Pradze.
1304–1305 Władysław I Łokietek — wraca z wygnania: Wiślica, potem Sandomierz, Kujawy, Łęczyca i Sieradz władca dzielnicy
1305–1306 Wacław III — król Czech i Polski monarcha
Odziedziczył tytuł, lecz nigdy nie został koronowany w Polsce. Zamordowany w Ołomuńcu w sierpniu 1306 roku w drodze do Polski.
1306–1319 Władysław I Łokietek — książę krakowski, sandomierski, brzeski, łęczycki i sieradzki; od 1314 wielkopolski — zjednoczyciel książę krakowski
Pomorze Gdańskie, które objął w 1306 roku, zajęli w latach 1308–1309 Krzyżacy.
1309–1314 Henryk IV Wierny i bracia — synowie Henryka głogowskiego, książęta wielkopolscy władca dzielnicy
W 1314 roku rycerstwo wielkopolskie wypędziło ich i poddało się Łokietkowi.
1310–1345 Siemowit II — książę warszawski, od 1313 rawski władca dzielnicy
1310–1341 Trojden I — książę czerski, od 1313 także warszawski władca dzielnicy
1311–1335 Henryk VI Dobry — książę wrocławski władca dzielnicy
Ostatni książę wrocławski: w 1327 roku złożył hołd królowi Czech, a po jego śmierci w 1335 księstwo przeszło na koronę czeską.
1313–1356 Bolesław II opolski — książę opolski władca dzielnicy
1313–1336 Wacław płocki — książę płocki władca dzielnicy
1314–1324 Leszek inowrocławski — książę inowrocławski władca dzielnicy
1314–1327 Przemysł inowrocławski — książę bydgosko-wyszogrodzki władca dzielnicy
1314–1332 Kazimierz III gniewkowski — książę gniewkowski władca dzielnicy

Zjednoczone Królestwo 1320–1384

1320–1333 Władysław I Łokietek — król Polski monarcha
Koronowany w Krakowie 20 stycznia 1320 roku — pierwszy król koronowany na Wawelu.
1333–1370 Kazimierz III Wielki — król Polski monarcha
Ostatni Piast na tronie. Według znanego powiedzenia zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną.
1370–1382 Ludwik Węgierski — król Polski i Węgier monarcha
1382–1384 Bezkrólewie — wojna domowa w Wielkopolsce monarcha
1384–1399 Jadwiga Andegaweńska — król Polski monarcha
Koronowana na króla, nie na królową — jako władczyni z własnego prawa, nie żona króla.

Unia z Litwą 1385–1568

1386–1434 Władysław II Jagiełło — król Polski, najwyższy książę Litwy monarcha
1434–1444 Władysław III Warneńczyk — król Polski i Węgier monarcha
Zginął pod Warną w wieku dwudziestu lat.
1444–1447 Bezkrólewie — trzy lata bez króla monarcha
1447–1492 Kazimierz IV Jagiellończyk — król Polski i wielki książę litewski monarcha
Wielkim księciem litewskim był od 1440 roku; koronę polską przyjął po trzech latach bezkrólewia, które nastąpiło po śmierci brata pod Warną.
1492–1501 Jan I Olbracht — król Polski monarcha
1501–1506 Aleksander Jagiellończyk — król Polski i wielki książę litewski monarcha
Wielkim księciem litewskim był od 1492 roku, gdy Polską rządził jego brat Jan Olbracht.
1506–1548 Zygmunt I Stary — król Polski i wielki książę litewski monarcha
1548–1572 Zygmunt II August — król Polski i wielki książę litewski, ostatni Jagiellon w linii męskiej monarcha

Rzeczpospolita Obojga Narodów 1569–1771

1573–1575 Henryk Walezy — pierwszy król elekcyjny monarcha
Uciekł do Francji po czterech miesiącach, by objąć tron francuski.
1575–1586 Anna Jagiellonka — król Polski, współrządziła z Batorym monarcha
Ostatnia z Jagiellonów; wybrana po ucieczce Walezego, pod warunkiem poślubienia Batorego.
1576–1586 Stefan Batory — król Polski monarcha
1587–1632 Zygmunt III Waza — król Polski, w latach 1592–1599 także Szwecji monarcha
Przeniósł stolicę z Krakowa do Warszawy.
1632–1648 Władysław IV Waza — król Polski monarcha
1648–1668 Jan II Kazimierz — król Polski monarcha
Panował przez powstanie Chmielnickiego i potop szwedzki; abdykował.
1669–1673 Michał Korybut Wiśniowiecki — król Polski monarcha
1674–1696 Jan III Sobieski — król Polski, zwycięzca spod Wiednia monarcha
1697–1706 August II Mocny — król Polski, elektor Saksonii monarcha
1704–1709 Stanisław Leszczyński — król z nadania Szwecji monarcha
1709–1733 August II Mocny — król Polski, przywrócony monarcha
1733–1736 Stanisław Leszczyński — król, druga elekcja monarcha
Jego elekcja wywołała wojnę o sukcesję polską.
1733–1763 August III Sas — król Polski, elektor Saksonii monarcha
1764–1795 Stanisław August Poniatowski — ostatni król Polski monarcha

Pierwszy rozbiór 1772–1792

1772–1786 Fryderyk II Wielki — król Prus — zaborca zaborca / okupant
1772–1780 Maria Teresa — władczyni monarchii habsburskiej — zaborczyni zaborca / okupant
1772–1796 Katarzyna II — caryca Rosji — zaborczyni zaborca / okupant
1780–1790 Józef II — cesarz rzymski — zaborca zaborca / okupant
1786–1797 Fryderyk Wilhelm II — król Prus — zaborca zaborca / okupant
1790–1792 Leopold II — cesarz rzymski — zaborca zaborca / okupant
1792–1835 Franciszek II — cesarz rzymski, od 1804 cesarz Austrii — zaborca zaborca / okupant

Drugi rozbiór 1793–1794

1794 Tadeusz Kościuszko — Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej faktyczny przywódca
Władzę naczelną objął aktem insurekcji 24 marca 1794 roku; ranny i wzięty do niewoli pod Maciejowicami 10 października. Po nim naczelnikiem był do listopada Tomasz Wawrzecki.

Polska wymazana z mapy 1795–1806

1796–1801 Paweł I — cesarz Rosji — zaborca zaborca / okupant
1797–1840 Fryderyk Wilhelm III — król Prus — zaborca zaborca / okupant
1801–1814 Aleksander I — cesarz Rosji — zaborca zaborca / okupant

Księstwo Warszawskie 1807–1814

1807–1813 Napoleon Bonaparte — cesarz Francuzów, twórca i protektor Księstwa Warszawskiego faktyczny przywódca
Nadał Księstwu konstytucję, w 1809 roku powiększył je o ziemie zabrane Austrii; armia Księstwa poszła z nim na Moskwę w 1812 roku.
1807–1815 Fryderyk August I — książę warszawski, król Saksonii monarcha

Królestwo Kongresowe 1815–1863

1815–1830 wielki książę Konstanty — brat cara, naczelny wódz wojska Królestwa — faktyczny rządca Królestwa faktyczny przywódca
Namiestnikiem był formalnie gen. Józef Zajączek. Noc listopadowa zaczęła się od próby pojmania Konstantego w Belwederze; uszedł z Warszawy i zmarł w 1831 roku.
1815–1825 Aleksander I — car Rosji i król Polski monarcha
1825–1855 Mikołaj I — car Rosji i król Polski monarcha
Sejm powstańczy zdetronizował go w 1831 roku; po upadku powstania zniósł konstytucję Królestwa.
1830–1831 Józef Chłopicki — dyktator powstania listopadowego faktyczny przywódca
Dyktatorem od 5 grudnia 1830 do 17 stycznia 1831 roku; zabiegał o ugodę z carem i ustąpił, gdy do niej nie doszło.
1831 Adam Jerzy Czartoryski — prezes Rządu Narodowego po detronizacji cara głowa państwa
Od 30 stycznia do 15 sierpnia 1831 roku.
1831 Jan Krukowiecki — prezes Rządu Narodowego; skapitulował w Warszawie głowa państwa
Od 17 sierpnia do kapitulacji Warszawy 7 września 1831 roku.
1831 Bonawentura Niemojowski — ostatni prezes Rządu Narodowego głowa państwa
Od kapitulacji Warszawy do przejścia resztek armii do Prus na początku października 1831 roku.
1831–1856 Iwan Paskiewicz — zdobywca Warszawy, namiestnik Królestwa Polskiego zaborca / okupant
Rządził Królestwem po upadku powstania do śmierci w 1856 roku — „noc paskiewiczowska”.
1835–1848 Ferdynand I — cesarz Austrii — zaborca zaborca / okupant
1840–1861 Fryderyk Wilhelm IV — król Prus — zaborca zaborca / okupant
1848–1916 Franciszek Józef I — cesarz Austrii, od 1867 Austro-Węgier — zaborca zaborca / okupant
1855–1863 Aleksander II — car Rosji i król Polski monarcha
1861–1888 Wilhelm I — król Prus, od 1871 cesarz niemiecki — zaborca zaborca / okupant
1862–1863 Aleksander Wielopolski — naczelnik Rządu Cywilnego Królestwa; jego branka wywołała powstanie styczniowe szef rządu
Od 1861 roku prowadził politykę ugody i przywracania Królestwu polskich instytucji; odwołany w lipcu 1863 roku.
1862–1890 Otto von Bismarck — premier Prus, od 1871 kanclerz Rzeszy — zaborca zaborca / okupant
Autor kulturkampfu w zaborze pruskim, rugów pruskich z 1885 roku i Komisji Kolonizacyjnej z 1886 roku.
1863–1864 Romuald Traugutt — dyktator powstania styczniowego, stał na czele Rządu Narodowego głowa państwa
Kierował powstaniem od października 1863 roku do aresztowania w kwietniu 1864; stracony na stokach Cytadeli w sierpniu. Przed nim dyktatorami byli krótko Ludwik Mierosławski i Marian Langiewicz.
1863–1874 Fiodor Berg — namiestnik Królestwa Polskiego — stłumił powstanie styczniowe zaborca / okupant
Ostatni namiestnik; za jego rządów zlikwidowano odrębne instytucje Królestwa.

Kraj Przywiślański 1864–1915

1864–1881 Aleksander II — cesarz Rosji — zaborca zaborca / okupant
1881–1894 Aleksander III — cesarz Rosji — zaborca zaborca / okupant
1888 Fryderyk III — cesarz niemiecki przez 99 dni — zaborca zaborca / okupant
1888–1918 Wilhelm II — cesarz niemiecki i król Prus — zaborca zaborca / okupant
1894–1917 Mikołaj II — ostatni cesarz Rosji — zaborca zaborca / okupant
1915–1918 Hans von Beseler — generał-gubernator warszawski — okupant zaborca / okupant
1915–1916 Erich von Diller — generał-gubernator wojskowy w Kielcach, od października 1915 w Lublinie — okupant austriacki zaborca / okupant

Królestwo Regencyjne 1916–1917

1916–1917 Karl Kuk — generał-gubernator wojskowy w Lublinie — okupant austriacki zaborca / okupant
1916–1918 Karol I — ostatni cesarz Austrii — zaborca zaborca / okupant
1917–1918 Rada Regencyjna — Kakowski, Lubomirski, Ostrowski — Królestwo Regencyjne głowa państwa
Rządziła pod okupacją niemiecką i austriacką; 14 listopada 1918 roku przekazała władzę Piłsudskiemu.
1917–1918 Jan Kucharzewski — premier Królestwa Regencyjnego szef rządu
1917–1918 Stanisław Szeptycki — generał-gubernator wojskowy w Lublinie — okupant austriacki zaborca / okupant
Polak w austriackiej służbie; ustąpił na znak protestu przeciw traktatowi brzeskiemu, który oddawał Ukrainie ziemię chełmską. Potem generał Wojska Polskiego.

II Rzeczpospolita 1918–1938

1918–1922 Józef Piłsudski — Naczelnik Państwa głowa państwa
1918 Antoni Ponikowski — p.o. premiera Królestwa Regencyjnego szef rządu
1918 Jan Kanty Steczkowski — premier Królestwa Regencyjnego szef rządu
1918 Józef Świeżyński — premier Królestwa Regencyjnego szef rządu
1918 Władysław Wróblewski — p.o. premiera w dniach odzyskania niepodległości szef rządu
1918 Ignacy Daszyński — premier Tymczasowego Rządu Ludowego w Lublinie szef rządu
Rząd lubelski, powołany 7 listopada, ustąpił po czterech dniach na rzecz Piłsudskiego.
1918–1919 Jędrzej Moraczewski — pierwszy premier odrodzonej Polski szef rządu
1918 Anton Lipošćak — generał-gubernator wojskowy w Lublinie — okupant austriacki zaborca / okupant
1919 Ignacy Jan Paderewski — premier i minister spraw zagranicznych; podpisał traktat wersalski szef rządu
1919–1920 Leopold Skulski — premier szef rządu
1920 Władysław Grabski — premier w czasie sowieckiej ofensywy i konferencji w Spa szef rządu
1920–1921 Wincenty Witos — premier Rządu Obrony Narodowej szef rządu
1921–1922 Antoni Ponikowski — premier szef rządu
1922 Gabriel Narutowicz — pierwszy prezydent RP głowa państwa
Zastrzelony pięć dni po zaprzysiężeniu.
1922 Maciej Rataj — marszałek Sejmu, p.o. prezydenta głowa państwa
Pełnił obowiązki prezydenta przez pięć dni, od zabójstwa Narutowicza do wyboru Wojciechowskiego.
1922–1926 Stanisław Wojciechowski — prezydent RP głowa państwa
1922 Artur Śliwiński — premier przez dziewięć dni szef rządu
1922 Julian Nowak — premier szef rządu
1922–1923 Władysław Sikorski — premier po zabójstwie Narutowicza szef rządu
1923 Wincenty Witos — premier, druga kadencja szef rządu
1923–1925 Władysław Grabski — premier; reforma walutowa, wprowadził złotego szef rządu
1925–1926 Aleksander Skrzyński — premier szef rządu
1926–1935 Józef Piłsudski — marszałek, faktyczny przywódca po przewrocie majowym faktyczny przywódca
1926 Maciej Rataj — marszałek Sejmu, p.o. prezydenta głowa państwa
Pełnił obowiązki prezydenta przez trzy tygodnie, od ustąpienia Wojciechowskiego po przewrocie majowym do wyboru Mościckiego.
1926–1939 Ignacy Mościcki — prezydent RP głowa państwa
1926 Wincenty Witos — premier, trzecia kadencja — obalony przez przewrót majowy szef rządu
1926 Kazimierz Bartel — premier pierwszego rządu po przewrocie szef rządu
1926–1928 Józef Piłsudski — premier, pierwsza kadencja szef rządu
1928–1930 Kazimierz Bartel — premier, kolejne dwa rządy szef rządu
1929 Kazimierz Świtalski — premier szef rządu
1930–1931 Walery Sławek — premier, dwa rządy wokół wyborów brzeskich szef rządu
1930 Józef Piłsudski — premier, druga kadencja szef rządu
1931–1933 Aleksander Prystor — premier w czasie wielkiego kryzysu szef rządu
1933–1934 Janusz Jędrzejewicz — premier; reforma szkolnictwa i uniwersytetów szef rządu
1934–1935 Leon Kozłowski — premier szef rządu
1935–1939 Edward Rydz-Śmigły — Generalny Inspektor Sił Zbrojnych, od 1936 marszałek Polski — „druga osoba w państwie” faktyczny przywódca
Generalnym Inspektorem od 13 maja 1935 roku, dzień po śmierci Piłsudskiego. W 1936 roku okólnik premiera uznał go za pierwszą osobę w państwie po prezydencie; w 1937 roku za nim powstał Obóz Zjednoczenia Narodowego. We wrześniu 1939 roku Naczelny Wódz; w listopadzie, internowany w Rumunii, złożył urząd.
1935–1939 Józef Beck — minister spraw zagranicznych od 1932; po śmierci Piłsudskiego współrządził z Mościckim i Rydzem-Śmigłym faktyczny przywódca
Politykę zagraniczną prowadził niemal samodzielnie. 5 maja 1939 roku w Sejmie odrzucił żądania Hitlera: „Jest tylko jedna rzecz w życiu ludzi, narodów i państw, która jest bezcenna. Tą rzeczą jest honor”.
1935 Walery Sławek — premier, trzecia kadencja — konstytucja kwietniowa szef rządu
1935–1936 Marian Zyndram-Kościałkowski — premier szef rządu
1936–1939 Felicjan Sławoj Składkowski — ostatni premier II RP szef rządu

Dwie okupacje 1939–1940

1939–1945 Adolf Hitler — przywódca III Rzeszy — okupant zaborca / okupant
1939–1945 Hans Frank — generalny gubernator — okupant zaborca / okupant
1939–1941 Józef Stalin — przywódca ZSRR — okupant wschodniej połowy kraju zaborca / okupant
Ziemie zajęte we wrześniu 1939 roku ZSRR wcielił do siebie po sfingowanych „wyborach”; stracił je, gdy w czerwcu 1941 roku zaatakowały go Niemcy.
1939–1947 Władysław Raczkiewicz — prezydent RP na uchodźstwie głowa państwa, na uchodźstwie
1939–1943 Władysław Sikorski — premier na uchodźstwie i Naczelny Wódz szef rządu, na uchodźstwie

Okupacja niemiecka 1941–1944

1943–1944 Stanisław Mikołajczyk — premier na uchodźstwie szef rządu, na uchodźstwie
1944–1948 Władysław Gomułka — sekretarz generalny PPR faktyczny przywódca
Odsunięty w 1948 roku pod zarzutem „odchylenia prawicowo-nacjonalistycznego”, w latach 1951–1954 więziony; do władzy wrócił w 1956 roku.
1944–1952 Bolesław Bierut — przewodniczący KRN od 1944, prezydent od 1947 głowa państwa
1944–1947 Edward Osóbka-Morawski — premier PKWN, potem Rządu Tymczasowego szef rządu
1944 Józef Stalin — przywódca ZSRR — Armia Czerwona ponownie zajmuje wschodnią połowę kraju zaborca / okupant
Ziem zajętych w 1939 roku ZSRR już nie oddał; w 1945 roku mocarstwa uznały granicę na linii Curzona. Na zachód od niej władzę objął podporządkowany Moskwie PKWN.
1944–1947 Tomasz Arciszewski — premier na uchodźstwie szef rządu, na uchodźstwie

Polska Ludowa 1945–1988

1947–1952 Józef Cyrankiewicz — premier szef rządu
1947–1972 August Zaleski — prezydent RP na uchodźstwie głowa państwa, na uchodźstwie
Pozostał na urzędzie po upływie siedmioletniej kadencji w 1954 roku, co rozbiło emigrację: do jego śmierci część uchodźstwa uznawała zamiast niego Radę Trzech.
1947–1949 Tadeusz Bór-Komorowski — premier na uchodźstwie szef rządu, na uchodźstwie
1948–1956 Bolesław Bierut — przywódca PPR, od grudnia 1948 PZPR faktyczny przywódca
1949–1950 Tadeusz Tomaszewski — premier na uchodźstwie szef rządu, na uchodźstwie
1950–1953 Roman Odzierzyński — premier na uchodźstwie szef rządu, na uchodźstwie
1952–1964 Aleksander Zawadzki — przewodniczący Rady Państwa głowa państwa
1952–1954 Bolesław Bierut — premier po zniesieniu urzędu prezydenta szef rządu
1954–1970 Józef Cyrankiewicz — premier, druga i najdłuższa kadencja szef rządu
1954 Jerzy Hryniewski — premier na uchodźstwie szef rządu, na uchodźstwie
1954–1955 Stanisław Cat-Mackiewicz — premier na uchodźstwie szef rządu, na uchodźstwie
W 1956 roku wrócił do PRL.
1955 Hugon Hanke — premier na uchodźstwie przez miesiąc szef rządu, na uchodźstwie
Od 1952 roku agent wywiadu PRL; jako urzędujący premier wyjechał do Polski i przeszedł na stronę władz komunistycznych.
1955–1965 Antoni Pająk — premier na uchodźstwie szef rządu, na uchodźstwie
1956 Edward Ochab — I sekretarz PZPR faktyczny przywódca
1956–1970 Władysław Gomułka — I sekretarz PZPR faktyczny przywódca
1964–1968 Edward Ochab — przewodniczący Rady Państwa głowa państwa
1965–1970 Aleksander Zawisza — premier na uchodźstwie szef rządu, na uchodźstwie
1968–1970 Marian Spychalski — przewodniczący Rady Państwa głowa państwa
1970–1980 Edward Gierek — I sekretarz PZPR faktyczny przywódca
1970–1972 Józef Cyrankiewicz — przewodniczący Rady Państwa głowa państwa
1970–1980 Piotr Jaroszewicz — premier dekady Gierka, budowanej na kredycie szef rządu
1970–1972 Zygmunt Muchniewski — premier na uchodźstwie szef rządu, na uchodźstwie
1972–1985 Henryk Jabłoński — przewodniczący Rady Państwa głowa państwa
1972–1979 Stanisław Ostrowski — prezydent RP na uchodźstwie głowa państwa, na uchodźstwie
1972–1976 Alfred Urbański — premier na uchodźstwie szef rządu, na uchodźstwie
1976–1986 Kazimierz Sabbat — premier na uchodźstwie szef rządu, na uchodźstwie
1979–1986 Edward Raczyński — prezydent RP na uchodźstwie głowa państwa, na uchodźstwie
1980–1981 Stanisław Kania — I sekretarz PZPR faktyczny przywódca
1980 Edward Babiuch — premier; jego podwyżka cen wywołała strajki lipcowe szef rządu
1980–1981 Józef Pińkowski — premier w czasie powstawania Solidarności szef rządu
1981–1989 Wojciech Jaruzelski — I sekretarz PZPR, autor stanu wojennego faktyczny przywódca
1981–1985 Wojciech Jaruzelski — premier; z tego urzędu ogłosił stan wojenny szef rządu
1985–1989 Wojciech Jaruzelski — przewodniczący Rady Państwa głowa państwa
1985–1988 Zbigniew Messner — premier; jego reforma gospodarcza przepadła w referendum szef rządu
1986–1989 Kazimierz Sabbat — prezydent RP na uchodźstwie głowa państwa, na uchodźstwie
1986–1990 Edward Szczepanik — ostatni premier na uchodźstwie szef rządu, na uchodźstwie
1988–1989 Mieczysław Rakowski — ostatni komunistyczny premier z pełnym mandatem szef rządu

III Rzeczpospolita 1989–2026

1989–1990 Mieczysław Rakowski — ostatni I sekretarz PZPR faktyczny przywódca
Przejął partię od Jaruzelskiego w lipcu 1989 roku, gdy ten został prezydentem. Od września rządził już Mazowiecki, a w styczniu 1990 roku PZPR się rozwiązała.
1989 Czesław Kiszczak — powołany przez Sejm na premiera; nie zdołał utworzyć rządu szef rządu
Trzy sierpniowe tygodnie przed rządem Mazowieckiego — moment, w którym koalicja rządząca straciła większość w Sejmie, bo odeszli od PZPR dotychczasowi sojusznicy.
1989–1991 Tadeusz Mazowiecki — pierwszy niekomunistyczny premier szef rządu
1989–1990 Wojciech Jaruzelski — prezydent PRL, potem RP głowa państwa
1989–1990 Ryszard Kaczorowski — ostatni prezydent RP na uchodźstwie głowa państwa, na uchodźstwie
22 grudnia 1990 roku przekazał insygnia władzy prezydenckiej Lechowi Wałęsie. Zginął w katastrofie smoleńskiej.
1990–1995 Lech Wałęsa — prezydent RP głowa państwa
1991 Jan Krzysztof Bielecki — premier szef rządu
1991–1992 Jan Olszewski — premier; rząd odwołany przez Sejm w nocy teczek szef rządu
1992 Waldemar Pawlak — premier przez 33 dni; nie zdołał utworzyć rządu szef rządu
1992–1993 Hanna Suchocka — pierwsza kobieta na stanowisku premiera szef rządu
1993–1995 Waldemar Pawlak — premier, druga kadencja szef rządu
1995–1996 Józef Oleksy — premier szef rządu
1995–2005 Aleksander Kwaśniewski — prezydent RP głowa państwa
1996–1997 Włodzimierz Cimoszewicz — premier szef rządu
1997–2001 Jerzy Buzek — premier, później przewodniczący PE szef rządu
2001–2004 Leszek Miller — premier; podpisał traktat akcesyjny z UE szef rządu
2004–2005 Marek Belka — premier; objął urząd dzień po wejściu Polski do UE szef rządu
2005–2006 Kazimierz Marcinkiewicz — premier szef rządu
2005–2010 Lech Kaczyński — prezydent RP głowa państwa
Zginął w katastrofie smoleńskiej w kwietniu 2010 roku.
2006–2007 Jarosław Kaczyński — premier szef rządu
2007–2014 Donald Tusk — premier szef rządu
2010–2015 Bronisław Komorowski — prezydent RP głowa państwa
Od 10 kwietnia 2010 roku, po śmierci Lecha Kaczyńskiego, pełnił obowiązki prezydenta jako marszałek Sejmu. Wygrał wybory i 8 lipca złożył mandat marszałka; urząd prezydenta objął 6 sierpnia.
2010 Grzegorz Schetyna — marszałek Sejmu, p.o. prezydenta głowa państwa
Pełnił obowiązki prezydenta od 8 lipca do zaprzysiężenia Komorowskiego 6 sierpnia 2010 roku. Przez kilka godzin 8 lipca, zanim Sejm wybrał go na marszałka, obowiązki te pełnił marszałek Senatu Bogdan Borusewicz.
2014–2015 Ewa Kopacz — premier szef rządu
2015–2017 Beata Szydło — premier szef rządu
2015–2025 Andrzej Duda — prezydent RP głowa państwa
2017–2023 Mateusz Morawiecki — premier szef rządu
od 2023 Donald Tusk — premier szef rządu
od 2025 Karol Nawrocki — prezydent RP głowa państwa